Amniyosentez, Koryon Villus Örnekleme, Kordosentez

   AMNİYOSENTEZ NEDİR?

Amniyosentez gebelkte anne karnından iğne ile girilerek bebeğin içinde bulunduğu amnion sıvısından örnek alınmasıdır. Bu örneğin alınma sebebi , içinde bebeğe ait hücrelerin yanı sıra bazı kimyasallarda içermesi ve bu yolla bebeğin genetik yapısı ve bazı hastalıkları hakkında bilgi sahibi olmamızı sağlamasıdır. Genellikle gebeliğin 15-18.haftalarında yapılan işlem aslında gebeliğin ilerleyen herhangi bir zamnında da yapılabilir. Özellikle Down sendromunun kesin tanısını koymak için kullanılan amniyosentez diğer bazı durumların tanısında da kullanılmaktadır

AMNİYOSENTEZ ENDİKASYONLARI ŞU ŞEKİLDEDİR,

  • Down sendromunun kesin tanısının konulması
  • Down sendromu dışında ki diğer kromozomal bozuklukların tanısı
  • Fetusa ait enfeksiyonların tanısı
  • Eskiye göre daha az olsa da  spina bifida ve diğer nöral tüp defektlerinin tanısı
  • Bebeğin akciğer gelişiminin hakkında bilgi sahibi olmak için
  • Bebeğin anne karnındayken kan grubunu öğrenmek için

AMNİYOSENTEZ KAÇINCI HAFTADA YAPILIR?

Amniyosentez gebeliğin 15-18 haftaları arasında yapılır genellikle.Ancak yapılma nedenine göre daha ileri gebelik haftalarında da yapılabilir.

AMNİYOSENTEZ İŞLEMİ NASIL YAPILIR?

Amniyosentez muayene odası koşullarında yapılan bir işlemdir, işlem sırasında hastaya anestezi verilmesi söz konusu değildir. Öncelikle hekim ultrason ile fetusu amnion sıvısının ceplerini ve plasentayı değerlendirir. Daha sonra steril aletler kullanılarak karın temizliği yapıldıktan sonra ultrason eşliğinde karından özel bir iğne ile girilerek hedeflenen amnion cebine ulaşılır ve şırınga ie yaklaşık 20 ml amniyon sıvısı alınır. İşlem annede iğne girişi sırasında hafif acı hissi haricinde bir rahatsızlık yaratmaz. İğne tamamen çıkarılıp anne 10-15 dakika dinlenmeye alınırken sıvı da laboratuar incelemesine gönderilir.Nadiren bu incelemede, sıvı da yeteri kadar hücre bulunamaz ve işlemin tekrar edilmesi gerekebilir.

AMNİYOSENTEZİN ZARARLARI NELERDİR?

Amniyosentezin en korkulan riski düşüğe yol açmasıdır. Gerçekte çok sık görülmese de yaklaşık 1/300 oranında düşüğe yol açma rsiki vardır. Bu da kesin tanı konulmayan bir durumda sağlam bir bebeğin kaybedilmesi anlamına gelmektedir.

Amniyosentez sonrasında amniyon sıvısında kaçak olabilir. Bu kaçak çok az miktarda olup kendi kendini sınırlayabileceği gibi fazla miktarda olup fetusda enfeksiyona yol açık erken doğumu tetikleyebilir.

Fetusun zedelenmesi; eskie göre çok nadir bir durumdur çünkü işlem ultrason eşliğinde görerek yapıldığından iğne fetusa değmeyecek bir şekilde rahim içine yerleştirilir.

AMNİYOSENTEZDEN SONRA NELER YAŞANABİLİR?

Aminyosentez işleminden sonra hafif kanama, hafif sıvı kaçağı ve kasıkda hafif ağrı olabilir. Bunlar genellikle hızlıca düzelir. Hastalara her ne kadar bir kaç gün istirahat, cinsel ilişkiden kaçınma, egzersizden kaçınma önerilse de esasen ertesi gün günlük hayatlarına kaldığı gibi devam edebilirler. Eğer anne ve baba arasında kan uyuşmazlığı varsa işlemden sonra ki 72 saat içinde Rho Gam( Anti D) yapılması gerekir.Ancak şu belirtiler tehlike işareti olabilir ve hızlıca hekim ile temasa geçmeyi gerektirir;

  1. Fazla miktarda kanama ve suyun gelmesi
  2. Kasık ağrılarının azalmayıp tersine sıklaşıp şiddetlenmesi
  3. 37.5 °C'i geçen ateş olması

AMNİYOSENTEZ NE ZAMAN SONUÇLANIR?

Amniyosentezden alınan sıvı laboratuara gönderildiğinde sıvıda bulunana hücreler hücre kültüründe  incelenip  kromozom dizilimlerinin tanımlanması yaklaşık 21 günü bulur.Ancak en çok merak edilen 21 ,13,18 ve cinsiyet kromozomlarına ait problemler hızlı test ile 48 saat içinde sonuçlanabilmektedir.

KORYON VİLLUS ÖRNEKLEME NEDİR?

Koryon villus örnekleme yani CVS ,amniyosenteze göre daha erken gebelik haftalarında ,11-14. haftalarda bebeğe ait plasentadan çok küçük parçalar alınarak kromozon yapısının incelendiği girişimsel işlemdir. İşlemin amacı tamamen bebeğe ait genetik sorunları saptamaktır. Amniyosenteze göre daha erken dönemde yapılabilmesi tanıyı daha erken koyup bebekte sorun varsa aileyi duruma daha erken adapte etme avantajı sağlar.

CVS KİMLERE ÖNERİLİR?

  • Tarama testlerinde ve/veya ultrason bulgularında Down sendromu ve diğer kromozom anormallikleri için yüksek risk saptanmış hastalar
  • İleri anne yaşı
  • Anne ve ya babada bilinen kistik fibrozis, Tay Sachs, Talasemi gibi hastalıkların taşıyıcılığının olması
  • Ebeveynlerin önce ki gebeliklerinde kromozom sorunu olan bebeklerinin olması

CVS İŞLEMİ NASIL YAPILIR?

İşlem amniyosenteze çok benzer.Muayene odası koşullarında anne karnı temizlendikten ve steril alan oluşturulduktan sonra ultrason eşliğinde iğne ile bebeğin plasentasına girilip bir kaç seferde plasentadan küçük mikro parçalar alınıp parçalar özel sıvı içinde laboratuara gönderilr. Sonuç klasik hücre kültürü ile yaklaşık 14 günde , 21,18,13 ve cinsiyet kormozomları için hızlı test ile 48 saatte açıklanabilir.

CVS DEN SONRA NE OLABİLİR?

İşlem bittikten sonra biraz dinlendirilen hasta evine gönderilir. Ertesi gün günlük hayatına devam edebilse de bir kaç gün egzersiz, aşırı fiziksel aktivite ve cinsel ilşkiden kaçınılması önerilir. Hasta hafif kasık ağrısı hissedebilir. İlk bir kaç gün içinde  çok az kanama olabilir.

Anne babada kan uyuşmazlığı varsa Rho Gam iğnesinin 72 saat içinde yapılması sağlanmalıdır.

CVS RİSKLERİ NELERDİR?

Aynı amniosentez de olduğu gibi CVS de de  düşüğü tetikleme riski vardır ve bu risk amniyosneteze göre biraz daha yüksek, %1 oranın da görülebilir. 

İşlemden sonra beklenen kanama bir kaç damladan fazla ise derhal hekim ile iletişime geçilmesi gerekir

Bazen  CVS den sonuç alınamayabilir ve işlemin tekrar edilmesi gerekebilir.

KORDOSENTEZ NEDİR?

Kordosentez bebeğin kordonundan kan alınması işlemidir. Genellikle 22 haftayı geçmiş gebeliklerde yapılır. İşlem amniyosenteze çok benzer.Karından ultrason eşliğinde bir iğne ile girilip bebeğin göbek kordonuna denk getirilerek bebekden kan alınır. İşlem amniyosentez ve CVS'e göre daha nadir yapılır. İlerleyen gebelik haftasında yapıldığı için hastane ortamında , olası bir acil doğum riskine bağlı ameliyathanenin hazır olduğu koşullarda yapılmalıdır. Bebekten direk kan alındığı için daha güvenilr sonucu vardır ve inceleme sonrasında  en geç 72 saatte sonuç verir.

KORDOSENTEZ KİMLERE YAPILIR?

  • Amniyosentez veya CVS ile tanısı konulamamış ya da bu girişimlerin süresinin geçirildiği hastalarda Down sendromu ve diğer kromozom sorunlarını saptamak için
  • Fetusda ki enfeksiyonların tanısının konulmasında
  • Fetusda anemi şüphesinde
  • Fetusda trombosit sayısı tayini yapabilmek için
  • Kan uyuşmazlığından etkilenen bebeğin tanısı ve tedavisinde

KORDOSENTEZİN RİSKLER NELERDİR?

    Kordosentez de diğer girişimsel ilşemlerde olduğu gibi gebeliğin kaybına yol açabilir. Bebekde işlem sonrasında ani kalp hızında düşme görülebilri, hatta bebek kaybedilebilir. Kordondan iğnenin girdiği yerde kanama devam ederek  hematom oluşabilir. Rahim içi enfeksiyona ve hastanın suyunun gelmesine yol açabilir.